Türkiye Cumhuriyeti’nin Kurucusu Mustafa Kemal Atatürk 1930 yılının 6 Mart günü Isparta’ya geldiğinde, (Benim çocukluğumun geçtiği büyükbabama ait konakta) babaannemin elinden bir Türk kahvesi içmiş…
Ve bizim konağın cumbalı, kafesli pencerelerinden Ulu Câmii görüp:
“Bu kubbeli yer neresidir?” diye sormuş.
Kendisine: “Câmidir paşam…” denilmiş.
“Hiç minaresiz câmi mi olur?” diye sormuş Atatürk…
Yanındaki zevât:
“Paşam, ödenek ayıramadığımızdan minaresi yarım kalmıştır.” diye cevap vermiş.
Bunun üzerine Atatürk Ankara’ya gidince ödenek çıkartıp:
“Minaresiz câmi olmaz.” diyerek Isparta’nın Ulu Câmiini minareye kavuşturmuş…
Şimdi ben bunları nasıl ve nereden öğrendim? Tabii ki aile büyüklerimden…
Ben, büyükbabam tarafından Isparta’nın köklü ailelerinden Böcüzâdelerdenim…
Büyük dedelerimden biri, Cumhuriyetin ilk dönemlerinde iki dönem milletvekilliği yapmış, Isparta tarihini yazmış, Süleyman Sami Beydir.
Böcüzadeler baba tarafım… Ancak bir de haliyle genlerimin bir bölümünde babaannem tarafı var…
Babaannemin babası, korgeneral ve kolordu komutanı olarak o günlerde Atatürk’ün Isparta gezisine her an yanında olarak eşlik ediyor. Bizim ata evi de ordu evine çok yakın mesafede bulunuyor. Babaannemin babası büyük dedem, Atatürk’ü evde bir kahve içimine davet ediyor ve bir süre dinlenmesine vesile oluyor. Bu süreçte babaannem kendi eliyle Atatürk’e kahve yapıyor.
Kahveyi içerken Atatürk, duvarda özenle sıralı Osmanlı kılıçlarını görüyor ve benim paşa dedeme: “Sana ne çok kılıç teslim edilmiş…” diyor.
Paşa dedem de onların kendisine ait olmadığını, damadının (Yani benim babamın babası) büyükbabamın dedesinin, Cezayir kadılığı yaptığı dönemde kendisine verilen hediyeler olarak, evin bir köşesinde hâlâ itinayla korunduğunu, saygılı bir ifadeyle dile getirerek izah ediyor.
Benim bahsini ettiğim paşa dedem, kendi mülkünden arsa tahsisi yaparak, Isparta’ya ilk Ziraat Bankasını getiren kişidir.
Ayrıca söz konusu paşa dedemin Atatürk’ün yanında ve sonrasında İsmet İnönü’nün 2. Cumhurbaşkanı olarak Isparta’ya teşriflerinde, İsmet İnönü’nün yanında belgelenmiş fotoğraflarının aslı, aile büyüklerim de mevcuttur. Çok kıymet vererek sandıklarda korurlar. Kendileri ölmeden bir fotoğrafı bile kimseciklere bırakmazlar. İnşallah bir gün o değerli fotoğraflardan edinenlerden olurum.
Bu coşkulu duygularla, Cumhuriyet Bayramımızı kutluyorum.
Ayfer AYTAÇ